XARE-SOKA: ONDAREAK INGENIARITZAREKIN BAT EGITEN DUEN TOKIAN. EUSKAL PILOTA EKIPAMENDUAREN BERRIKUNTZA (2026-2027)

XARE-SOKA proiektuak Euroeskualdearen finantzaketa jaso du euskal pilotaren ondarea babesteko

XARE-SOKA proiektua, Euskal Herriko Pilota Konfederazioak (EHPK) sustatua eta Nafarroako Unibertsitate Publikoarekin (NUP) eta Eskutik elkartearekin lankidetzan garatua, Akitania Berria Euskadi Nafarroa Euroeskualdeko Lurralde Lankidetzarako Europako Elkartearen (LLET) «Euroeskualdeko Herritartasuna» 2025 deialdian hautatua izan da. Proiektuak 29.000 euroko dirulaguntza jasoko du, hau da, 58.000 euroko aurrekontu osoaren %50.

Euroeskualdeko Batzorde Exekutiboak onartutako ebazpenaren bidez, mugaz gaindiko lankidetzako 19 proiektu finantzatuko dira, guztira 500.000 euroko aurrekontuarekin. Hautatutako ekimenak Akitania Berria, Euskadi eta Nafarroako erakundeek aurkeztutako 46 hautagaitzen artean aukeratu dira, kultura, kirola, hezkuntza, gazteria, eleaniztasuna eta gizarte-berrikuntza bezalako arloetan.

XARE-SOKA proiektuaren helburua euskal pilotako artisauen milaka urteko ondarea zaintzea da, belaunaldiz belaunaldi transmititu den jakintza tradizional baliotsua babestuz. Horretarako, artisauen teknikak, tresnak eta ekoizpen-prozesuak dokumentatu eta gordeko dituen biki digitalen biltegi bat sortuko da. Aldi berean, artisautzan erabiltzen diren tokiko materialen karakterizazio zientifikoa egingo da, ondare hori hobeto ezagutzeko, babesteko eta etorkizuneko belaunaldiei transmititzeko.

Teknologia digital aurreratua, ikerketa zientifikoa eta artisauen jakintza uztartzen dituen ikuspegiari esker, XARE-SOKA ondare kultural immateriala babesteko proiektu berritzailea da. Mendeetako historia duen lanbide baten ezagutza modu zorrotz eta iraunkorrean dokumentatuko du, haren ikusgarritasuna handituz eta Euroeskualdeko lurraldeen arteko ezagutza-trukea sustatuz.

Euskal Herriko Pilota Konfederazioaren, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eta Eskutik elkartearen arteko lankidetzak kirolaren, ikerketaren eta ondarearen arloko esperientzia bateratzen du, mugaz gaindiko ikuspegi integrala eskainiz eta Euroeskualdearen helburu estrategikoekin bat eginez.

«Euroeskualdeko Herritartasuna» programaren helburua Akitania Berria, Euskadi eta Nafarroako erakundeen arteko lankidetza sustatzea da, herritarren arteko loturak sendotuko dituzten, ondare partekatua balioan jarriko duten eta Euroeskualde kohesionatuago, inklusiboago eta dinamikoago baten alde egingo duten proiektuak babestuz.

Finantzaketa honek XARE-SOKA proiektuaren balioa aitortzen du, eta aukera emango du ondarea, zientzia eta berrikuntza uztartzen dituen ekimen aitzindari bat garatzeko, euskal pilotaren artisautza-ondarea etorkizunerako babestu eta transmititzeko.

1. Berrikuntza proiektuaren helburuak

SOKA berrikuntza proiektuaren (Science-based Optimization of traditional Kirol (sports) Apparatus / Kirol tradizionalen materialen zientzian oinarritutako optimizazioa) helburu nagusia Euroeskualdeko lankidetza-esparru bat garatzea da, ingeniaritza eta teknologia aurreratuak txertatuko dituena pilota euskarriaren azterketa, diseinu eta fabrikazioan, kirolaren errendimendua, segurtasuna, jasangarritasuna eta epe luzerako garapena hobetzeko.

• Materialak eta metodoak

• Analisi geometriko eta egiturazkoa: Inbertsio-ingeniaritza teknikak aplikatu kurbadura, lodieraren banaketa eta ezaugarri egiturazkoak aztertzeko. 
• Simulazio Mekanikoa: Elementu Finituen Analisia (FEA) egin zen tentsioaren banaketa, deformazioa eta erantzun dinamikoa ebaluatzeko, benetako joko-egoerak ordezkatzen dituzten inpaktu-karga baldintzetan. 
• Prototipoaren Garapena: Geometria optimizatuak fabrikatu ziren fabrikazio gehigarriko teknologiak erabiliz, material alternatiboak eta egitura barnekoak aztertu. 
• Baliozkotze esperimentala: Prototipoak mekanikoki probatu ziren eta gogortasunari, energia-transferentziari, bibrazio-jokabideari eta ergonomiari dagokienez ekipamendu tradizionalarekin alderatu.
• Digitalizazioa: Ekipamendu tradizionala 3D eskaneaketa bereizmenera handiko bidez digitalizatu. Sortutako puntu-hodeiak prozesatu CAD eredu zehatzak sortzeko. 

Pilotasoro Proiektua (2025-2026)

Euskal pilota oso zabalduta dago Euskal Herrian euroeskualdeko lurraldean dago sartuta pilota gure kultura eta identitatea modu natural eta arinean mugaren bi aldeetan partekatutako sentimenduak eta balioak pilotaren inguruko mugak ere hartzen ditu jarduerak, baina baita balioak, sentimenduak eta bizi, partekatu eta transmititzen diren jarrerak.

Proiektu hau zaletuei zuzenduta dago pilota, eta horren barruan, bereziki pilota islatu nahi da herri ekimena, herri arteko harremanak eta belaunaldien artekoa, emakumearen kirola pilotan, euskara, bertsolaritza eta musika-kultura sustatzea. Horretarako, hiru jardunaldi egingo dira nafarroako hiru herri, Euskadi eta Akitania Berria. Jardunaldi horietan pilota-txapelketak jokatuko dira herriarteko artisauen erakustaldia
pilota mundua, bertso saioak eta musika-emanaldiak.

Topaketetan parte hartuko dute herri bakoitzaren eta desberdinen laguntza instituzionala euskal Pilota Elkarteak, Eurorregion nagusia izanik entitate bultzatzailea. Era berean, bat egingo da komunikazio-zabalkunderako estrategia jarduerak, prentsara eta sare sozialetara bideratuak eta erabiliz atari digitala ere plataforma komunikatibo gisa https://kiski.eus/. Plataforma digital hau GFAren emaitza da hiru bazkideen arteko lankidetza-lana “Euroeskualdeko herritartasuna 2023” deialdia

ABIAN DA PILOTASORO II PROIEKTUA

Euroeskualdeak “Euroeskualdeko hiritartasuna” proiektu-deialdiaren bidez finantzatutako proiektu honen helburua Euskal Pilota, kultura eta euskara bultzatzea da, baita herrien arteko auzo-topaketa ere.
Labrit Ondarea, EHPK (Euskal Herriko Pilota Konfederazioa) eta Ikas Pilota dira erakunde antolatzaileak, Atarrabia (Nafarroa), Asteasu (Gipuzkoa) eta Itsasuko (Lapurdi) udalen laguntzarekin batera.
Hiru jardunaldiren bidez, herri horietan hainbat pilota eta pala partida izango dira, gizonezkoen eta emakumezkoen parte-hartzearekin. Era berean, kultur jarduerak egingo dira programan.
Asteasuk larunbatean, maiatzak 2, egingo du lehen topaketa. Gipuzkoako herrian, herriko frontoiko kirol ekitaldiez gain, Julio Soto bertsolaria eta Hutsun Txalapartariak taldea ere izango dira.
Jardueren ordutegia 10:00etatik 14:30era izango da. Pilotasoro maiatzaren 16an iritsiko da Itsasura eta 23an Atarrabiara.
Argazkian, Martin Ibarra (EHPK), Mikel Oteiza (Atarrabiako alkatea), Larraitz Alkorta (Asteasuko alkatea), Olatz Idoate (Ikas Pilota), Mikel Hiribarren (Itsasuko alkatea), Marie
Heguy-Urain (Euroeskualdea) eta Amaia Soria (Labrit Ondarea).

Pilotasoro proiektuaren topaketen egitarauak

KISKI – EUSKAL PILOTAREN ARTXIBATEGI NAGUSIA (2023-2024)